Over de Circulaire Stad


Nederland Circulair in 2050

Vanuit de steden en regio’s benadrukken wij het enthousiasme, de urgentie en snelheid waarmee de transitie-agenda’s tot stand zijn gekomen in nauwe samenwerking tussen overheden en bedrijfsleven.  Nu is het zaak om snelheid en schaal te maken. De uitvoering van deze vijf agenda’s landt integraal en sterk verbonden met de andere grote opgaven op gebied van energie, klimaat, water en sociaal in onze steden en regio’s. Daar gebeurt het. In nauwe samenwerking met de bedrijven, instellingen en consumenten in onze steden. Nu inzetten op een circulaire economie is van grote toegevoegde waarde voor het efficiënt en effectief gebruiken van schaarse grondstoffen, innovatie, arbeid en het behalen van de kabinetsdoelstellingen op energie, CO2, water, klimaat, volksgezondheid, onze exportpositie en innovatie.

Aanbod stedelijke koplopers

Als koplopers zien wij de noodzaak tot versnelling en bieden we concrete showcases en opschalings-voorbeelden aan die dit onderbouwen. Naast uiteraard alle analyses van kansen, belemmeringen, noodzaak tot verandering van wet- en regelgeving, belasting-vergroening en -verschuiving – en  opschaling. Mét de scherpe benoeming van de belemmeringen en de toegevoegde waarde van een circulaire economie als verbindend middel op al deze verschillende transities.

 

Vanuit de samenwerking van de City Deal Circulaire Stad bieden wij Nederland, i.c. de bewindslieden van I&W, EZK en BZK, de vertegenwoordigers van VNG, IPO en UvW, de voorzitters van de Transitie Agenda’s en de ambassadeurs van Netherlands Circular Hotspot daarom graag onze Circulaire Stad aan, zodat we met nieuwe verbindingen de versnelling en opschaling van de Circulaire transitie kunnen vormgeven. Zonder een innovatieve, circulaire economie in stad en regio, halen we immers de gezamenlijke CO2-doelstellingen van Parijs en de wereldwijde ontwikkelingsdoelstellingen (SDG) van de VN niet[1]!

 

Urgentie

Nederland staat voor de uitdaging om te komen tot een duurzame, inclusieve, sociale samenleving. Het gaat goed met Nederland, met heel veel mensen in onze steden – maar dat kost ook steeds meer: hier & nu, elders en later. Mensen die niet mee kunnen komen, vervuiling die onze lucht, bodem, water, gezondheid en die van de natuur bedreigt, grondstoffenschaarste, klimaatverandering en schade aan gezondheid, natuur en biodiversiteit die alleen tegen steeds hógere kosten – of straks helemaal niet meer gerepareerd kunnen worden. De wereld verandert steeds sneller, de fossiele, lineaire economie die ons de afgelopen 100 jaar zoveel welvaart bracht groeit – samen met de wereldbevolking en wereldwijde welvaart – zó snel, dat de vervuiling, klimaatverandering en uitputting die groeiende welvaart in rap tempo hebben ingehaald. Het moet anders en het kán anders.

 

Doelstelling

In de Verenigde Naties hebben we wereldwijd 17 doelen voor 2030 vastgesteld – van armoede tot duurzame energie en van diversiteit tot schone lucht. In Nederland meet de Brede Welvaartsmonitor sinds begin juni 2018 de ‘stand van het land’: hoe goed gaat het écht, als we inkomen, gezondheid, welzijn en geluk van iedereen “hier & nu, elders in de wereld én latere generaties” daarbij meerekenen? Dat gaat niet alleen over de grote wereldproblemen, maar ook over iedere inwoner van onze steden, zijn/haar kleinkinderen én de impact van onze leefwijze op mensen in de rest van de wereld.

 

Perspectief

We weten ook steeds beter hóe het anders kan: we willen energie- (en liefst klimaat) neutraal zijn in 2050, met een circulaire economie waarin we geen nieuwe grondstoffen gebruiken, geen schadelijke stoffen uitstoten naar lucht, water of bodem. Met een inclusieve samenleving waar iedereen meetelt, meedoet en zichzelf kan zijn. Terwijl van duurzaamheid heel lang gedacht werd dat het ‘duur’ is, weten we inmiddels wel beter: het opruimen van de vervuiling, herstellen van natuur en gezondheidsschade, beveiliging tegen klimaatverandering en mensen ‘langs de kant’- dát is pas duur!

 

In een steeds sneller tempo dienen ook de oplossingen en innovaties zich aan, met energieneutrale, circulaire en inclusieve alternatieven. En ze blijken niet alleen schoner, maar ook béter: zonne- en windenergie worden in snel tempo goedkoper dan fossiel en de eerste circulaire businessmodellen concurreren met bestaande.

 

Uitdaging in de Steden

Zeker in onze steden staan we voor héle grote uitdagingen: Nederland heeft een hoge CO2 uitstoot, groot materiaalverbruik en intensief land- en natuurgebruik als een van de rijkste, dichtstbevolkte én industriële regio’s in Europa en de wereld. Wij zijn ervan overtuigd dat we deze uitdagingen juist kunnen omzetten in kansen: we willen onze levenswijze en economische bedrijvigheid niet kwijt, maar de kansen pakken om koploper te zijn waar we goed in zijn – en circulaire kansen waarin we – juist dóór die hoge dichtheid van bedrijven, consumenten en materiaalgebruik – sneller tot opschaling van circulaire businesscases kunnen komen die naast duurzaam en maatschappelijk, ook sneller economisch rendabel kunnen zijn.

 

Korte, middel een lange termijn

Dat gaat niet overal even makkelijk en snel: op sommige terreinen kan het mórgen beter, schoner en goedkoper – de icoonprojecten tonen dat aan. Andere processen kunnen vandaag onmogelijk energieneutraal of circulair, maar zullen nog 10 of zelfs 20 jaar innovatie en ontwikkeling nodig hebben. Verbinding met de (sub)regionale (en landelijke en Europese) innovatie-agenda’s is daarvoor cruciaal.

 

Kosten

De financiering van de transities is hierbij een grotere uitdaging dan de betaalbaarheid: enerzijds gaan de kosten vaak vóór de baat uit, anderzijds zullen kosten en baten ánders verdeeld gaan worden én bestaande fossiele kosten vervangen. Hier ligt een belangrijke rol voor de overheden … (zie financieringsparagraaf, schaduwprijzen…). Bovendien zal een slimme timing (vervangingsmomenten)…

[1] zoals het Circularity Gap Report constateerde op het World Economic Forum in Davos